Quyền Lợi Của Người Thừa Kế Chưa Thành Niên Theo Pháp Luật

1. Căn cứ pháp luật về người chưa thành niên và quyền thừa kế

Pháp luật Việt Nam quy định rõ địa vị pháp lý của người chưa thành niên trong quan hệ thừa kế nhằm bảo đảm trẻ được hưởng di sản đúng quyền và được bảo vệ do chưa đủ năng lực hành vi dân sự. Các căn cứ này được thể hiện chủ yếu tại Bộ luật Dân sự 2015 và các văn bản liên quan.

1.1 Định nghĩa người chưa thành niên - Điều 21 BLDS 2015

Theo Điều 21 Bộ luật Dân sự 2015, người chưa thành niên là người chưa đủ 18 tuổi và có mức độ năng lực hành vi dân sự khác nhau theo độ tuổi. Vì chưa đầy đủ năng lực, các giao dịch liên quan tài sản thừa kế thường phải thực hiện thông qua người đại diện hợp pháp.

1.2 Quyền thừa kế - Điều 651 và Điều 644 BLDS 2015

Điều 651: Người thừa kế theo pháp luật

Khoản 1. Những người thừa kế theo pháp luật được quy định theo thứ tự sau đây:

a) Hàng thừa kế thứ nhất gồm: vợ, chồng, cha đẻ, mẹ đẻ, cha nuôi, mẹ nuôi, con đẻ, con nuôi của người chết.

b) Hàng thừa kế thứ hai gồm: ông nội, bà nội, ông ngoại, bà ngoại, anh ruột, chị ruột, em ruột của người chết; cháu ruột của người chết mà người chết là ông nội, bà nội, ông ngoại, bà ngoại.

c) Hàng thừa kế thứ ba gồm: cụ nội, cụ ngoại của người chết; bác ruột, chú ruột, cậu ruột, cô ruột, dì ruột của người chết; cháu ruột của người chết mà người chết là bác ruột, chú ruột, cậu ruột, cô ruột, dì ruột; chắt ruột của người chết mà người chết là cụ nội, cụ ngoại.

Khoản 2. Những người thừa kế cùng hàng được hưởng phần di sản bằng nhau.

Khoản 3. Những người ở hàng thừa kế sau chỉ được hưởng thừa kế, nếu không còn ai ở hàng thừa kế trước do đã chết, không có quyền hưởng di sản, bị truất quyền hưởng di sản hoặc từ chối nhận di sản.

Điều 644: Người thừa kế không phụ thuộc vào nội dung của di chúc

Khoản 1. Những người sau đây vẫn được hưởng phần di sản bằng hai phần ba suất của một người thừa kế theo pháp luật nếu di sản được chia theo pháp luật, trong trường hợp họ không được người lập di chúc cho hưởng di sản hoặc chỉ cho hưởng phần di sản ít hơn hai phần ba suất đó:

a) Con chưa thành niên, cha, mẹ, vợ, chồng

b) Con thành niên mà không có khả năng lao động

1.3 Quy định về quản lý tài sản thừa kế của người chưa thành niên - Luật Hôn nhân và Gia đình 2014 và các nghị định liên quan

Theo Luật Hôn nhân và Gia đình 2014 và văn bản hướng dẫn, tài sản thừa kế của người chưa thành niên do người đại diện hợp pháp quản lý, thường là cha, mẹ hoặc người giám hộ. Việc quản lý và định đoạt phải bảo đảm lợi ích tốt nhất cho trẻ và tuân thủ quy định pháp luật để tránh lạm dụng.

2. Các trường hợp người chưa thành niên được hưởng di sản thừa kế

Pháp luật vẫn bảo đảm người chưa thành niên được hưởng di sản theo di chúc hoặc theo pháp luật, nhằm tránh việc trẻ bị bỏ sót hoặc bị xâm phạm quyền lợi do chưa đủ năng lực hành vi dân sự. Tùy từng trường hợp, quyền hưởng di sản được xác định theo Bộ luật Dân sự 2015.

2.1 Thừa kế theo di chúc

Trường hợp người để lại di sản có lập di chúc và chỉ định con chưa thành niên là người thừa kế thì trẻ được hưởng phần di sản theo đúng nội dung di chúc. Tuy nhiên, do chưa đủ 18 tuổi nên việc quản lý và sử dụng phần di sản này phải thông qua người đại diện hợp pháp.

2.2 Thừa kế theo pháp luật

Khi không có di chúc hoặc di chúc bị tuyên bố vô hiệu, di sản sẽ được chia theo pháp luật và người chưa thành niên là con của người để lại di sản thuộc hàng thừa kế thứ nhất. Trong trường hợp này, người chưa thành niên được hưởng phần di sản bằng với những người cùng hàng thừa kế theo quy định của pháp luật.

2.3 Quyền không phụ thuộc nội dung di chúc

Theo Điều 644 Bộ luật Dân sự 2015, con chưa thành niên thuộc nhóm người thừa kế không phụ thuộc vào nội dung của di chúc. Vì vậy, dù không được người lập di chúc cho hưởng di sản hoặc chỉ cho hưởng phần ít hơn, người chưa thành niên vẫn được hưởng ít nhất hai phần ba suất của một người thừa kế theo pháp luật.

3. Quyền và nghĩa vụ quản lý tài sản thừa kế của người chưa thành niên

Người chưa thành niên có quyền hưởng di sản thừa kế như các đồng thừa kế khác, nhưng do chưa đủ 18 tuổi nên việc xác lập, thực hiện các giao dịch liên quan đến di sản phải thông qua người đại diện hợp pháp. Việc quản lý, sử dụng tài sản phải bảo đảm lợi ích tốt nhất cho người chưa thành niên.

3.1 Người đại diện hợp pháp quản lý tài sản

Phần di sản thừa kế của người chưa thành niên do người đại diện hợp pháp (cha, mẹ hoặc người giám hộ) quản lý. Người đại diện có nghĩa vụ quản lý trung thực, cẩn trọng, sử dụng tài sản đúng mục đích và không làm ảnh hưởng đến quyền, lợi ích hợp pháp của người chưa thành niên.

3.2 Hạn chế định đoạt tài sản của người chưa thành niên

Người chưa thành niên không được tự mình định đoạt tài sản thừa kế. Mọi giao dịch như bán, tặng cho, chuyển nhượng phải do người đại diện hợp pháp thực hiện theo đúng quy định pháp luật và bảo đảm không gây thiệt hại đến quyền lợi của người chưa thành niên.

3.3 Quyền sử dụng di sản vì lợi ích người chưa thành niên

Di sản của người chưa thành niên có thể được sử dụng cho các nhu cầu thiết yếu như học tập, sinh hoạt, chăm sóc y tế và các chi phí hợp lý khác. Việc sử dụng phải minh bạch, đúng mục đích và hướng đến lợi ích tốt nhất cho người chưa thành niên.

4. Thủ tục nhận di sản thừa kế cho người chưa thành niên

Khi người thừa kế là người chưa thành niên, việc nhận di sản cần được thực hiện thông qua người đại diện hợp pháp và tuân thủ đúng trình tự pháp luật nhằm bảo đảm quyền lợi của trẻ, đồng thời hạn chế rủi ro tranh chấp phát sinh trong quá trình khai nhận và quản lý tài sản thừa kế.

4.1 Xác định người thừa kế và phần di sản

Người đại diện cần kiểm tra di chúc để xác định phần di sản dành cho người chưa thành niên hoặc trong trường hợp không có di chúc hay di chúc vô hiệu, xác định hàng thừa kế theo pháp luật. Việc làm rõ tư cách người thừa kế là con, cháu thuộc hàng thừa kế tương ứng giúp xác định chính xác phần di sản được hưởng.

4.2 Chuẩn bị hồ sơ và giấy tờ liên quan

Hồ sơ nhận di sản thường bao gồm giấy khai sinh của người chưa thành niên, giấy tờ nhân thân của người đại diện, giấy tờ chứng minh quyền sở hữu tài sản thừa kế và văn bản xác nhận tư cách đại diện hợp pháp. Việc chuẩn bị đầy đủ giấy tờ là điều kiện để cơ quan có thẩm quyền tiếp nhận và giải quyết thủ tục.

4.3 Nộp đơn khởi kiện yêu cầu chia di sản thừa kế

Trường hợp các đồng thừa kế có thể thỏa thuận, người đại diện hợp pháp thực hiện thủ tục khai nhận hoặc thỏa thuận phân chia di sản theo quy định. Nếu không đạt được thỏa thuận, người đại diện có quyền nộp đơn khởi kiện yêu cầu chia di sản tại Tòa án có thẩm quyền để bảo vệ quyền lợi cho người chưa thành niên.

4.4 Quản lý sau khi nhận di sản

Sau khi hoàn tất việc nhận di sản, người đại diện thực hiện thủ tục sang tên, đăng ký quyền sở hữu tài sản cho người chưa thành niên và tiếp tục quản lý, sử dụng tài sản đúng mục đích. Việc quản lý cần bảo đảm tài sản được bảo toàn và phục vụ lợi ích tốt nhất cho người chưa thành niên theo quy định pháp luật.

5. Lưu ý và các rủi ro khi người chưa thành niên là thừa kế

Việc người chưa thành niên là thừa kế mặc dù được bảo vệ, nhưng vẫn có thể gặp rủi ro như người lập di chúc bỏ sót, tranh chấp giữa đồng thừa kế, hoặc quản lý tài sản không đúng. Nhận biết để phòng tránh.

• Người lập di chúc có thể không nhắc tới người chưa thành niên nhưng pháp luật vẫn bảo vệ theo Điều 644 BLDS 2015.

• Tranh chấp giữa người đã thành niên và người chưa thành niên trong cùng hàng thừa kế;

• Người đại diện quản lý tài sản có thể lạm dùng quyền; nên có sự giám sát hoặc chỉ định người chuyên trách.

• Việc chuyển nhượng tài sản thừa kế cho người chưa thành niên cần tuân thủ quy định để tránh bị vô hiệu hoặc bị khiếu kiện.

6. Luật Ngọc Tín Phát - Hỗ trợ quyền lợi người chưa thành niên khi thừa kế theo pháp luật

Khi người thừa kế là người chưa thành niên hoặc quý khách đại diện cho trẻ vị thành niên trong các vấn đề thừa kế, Luật Ngọc Tín Phát sẵn sàng tư vấn, hỗ trợ pháp lý nhằm bảo đảm quyền thừa kế hợp pháp của trẻ được thực hiện đúng quy định và hạn chế tranh chấp.

6.1 Tư vấn chi tiết quyền của người chưa thành niên khi thừa kế

Luật sư sẽ phân tích từng trường hợp cụ thể, làm rõ người chưa thành niên được hưởng di sản theo di chúc hay theo pháp luật, đồng thời xác định phần di sản tối thiểu mà trẻ được bảo đảm theo quy định của Bộ luật Dân sự.

6.2 Hỗ trợ chuẩn bị hồ sơ và đại diện thực hiện thủ tục

Luật Ngọc Tín Phát hỗ trợ soạn thảo đơn khai nhận hoặc phân chia di sản, chuẩn bị đầy đủ giấy tờ xác định người đại diện hợp pháp, đồng thời thay mặt quý khách nộp hồ sơ và làm việc với cơ quan có thẩm quyền để thủ tục được giải quyết nhanh chóng.

6.3 Đại diện bảo vệ quyền lợi tại tòa án hoặc trong tranh chấp

Trong trường hợp phát sinh tranh chấp giữa các đồng thừa kế hoặc người chưa thành niên bị bỏ sót quyền lợi, Luật Ngọc Tín Phát sẽ đại diện tham gia tố tụng, đưa ra căn cứ pháp lý và bảo vệ tối đa quyền, lợi ích hợp pháp của trẻ theo đúng quy định pháp luật.

Người chưa thành niên được pháp luật bảo vệ quyền thừa kế, nhưng để nhận và quản lý di sản đúng cách cần hiểu rõ quy định và thực hiện đúng thủ tục. Nếu quý khách có nhu cầu hỗ trợ uy tín khi đại diện cho trẻ trong thừa kế, vui lòng liên hệ Luật Ngọc Tín Phát để được tư vấn chi tiết.

CÔNG TY LUẬT TRÁCH NHIỆM HỮU HẠN NGỌC TÍN PHÁT

Trụ sở: Tầng trệt, nhà số 22 Lý Thường Kiệt, Xã Hóc Môn, TP Hồ Chí Minh
Hotline: 0988 599 725 - 0339 773 394
Email: ngoctinphat.law20624@gmail.com
Website: luatngoctinphat.com