NGƯỜI Ở NƯỚC NGOÀI CÓ QUYỀN NHẬN THỪA KẾ TẠI VIỆT NAM KHÔNG?

1. Người ở nước ngoài có được nhận thừa kế tại Việt Nam không?

Trong quan hệ thừa kế, “người ở nước ngoài” được hiểu khá rộng, bao gồm nhiều nhóm đối tượng khác nhau, cụ thể như:

• Người Việt Nam định cư ở nước ngoài

• Người gốc Việt Nam

• Người nước ngoài không mang quốc tịch Việt Nam

Theo quy định tại Điều 609 Bộ luật Dân sự 2015, pháp luật ghi nhận nguyên tắc chung: “Mọi cá nhân đều có quyền thừa kế tài sản theo di chúc hoặc theo pháp luật.”

Quy định này thể hiện nguyên tắc bình đẳng trong quan hệ thừa kế, theo đó việc hưởng di sản không phụ thuộc vào việc người thừa kế đang sinh sống trong hay ngoài lãnh thổ Việt Nam, mà phụ thuộc vào hàng thừa kế hoặc nội dung di chúc hợp pháp.

Như vậy, người ở nước ngoài vẫn có quyền nhận thừa kế tại Việt Nam nếu thuộc hàng thừa kế hợp pháp hoặc được chỉ định trong di chúc, nhưng việc xác lập quyền sở hữu đối với từng loại tài sản sẽ thực hiện theo quy định pháp luật chuyên ngành.

2. Phân loại người ở nước ngoài trong quan hệ thừa kế

Việc phân loại người ở nước ngoài trong quan hệ thừa kế được xây dựng dựa trên nguyên tắc chung về quyền thừa kế của cá nhân theo Bộ luật Dân sự 2015 và các quy định liên quan đến quyền sở hữu tài sản.

2.1 Người Việt Nam định cư ở nước ngoài

Đây là nhóm người có nguồn gốc Việt Nam và đang sinh sống lâu dài tại nước ngoài, có thể mang hoặc vẫn giữ quốc tịch Việt Nam.

Đặc điểm pháp lý:

• Có thể mang quốc tịch Việt Nam hoặc chưa mất quốc tịch Việt Nam

• Vẫn được pháp luật Việt Nam công nhận là chủ thể có quyền thừa kế đầy đủ

• Được tham gia chia thừa kế theo di chúc hoặc theo pháp luật như công dân trong nước

• Có quyền thực hiện thủ tục khai nhận, phân chia di sản tại Việt Nam thông qua trực tiếp hoặc ủy quyền hợp pháp

Về cơ bản, nhóm này có quyền thừa kế gần như tương đương với công dân đang sinh sống trong nước, đặc biệt trong các quan hệ thừa kế tài sản thông thường.

2.2 Người gốc Việt Nam

Người gốc Việt Nam là người có dòng máu, nguồn gốc Việt nhưng mang quốc tịch nước ngoài.

Đặc điểm pháp lý:

• Vẫn được pháp luật Việt Nam công nhận quyền thừa kế nếu thuộc hàng thừa kế hoặc có tên trong di chúc hợp pháp

• Có thể được sở hữu nhà ở tại Việt Nam trong một số trường hợp theo quy định của pháp luật về nhà ở

• Quyền đối với đất đai bị hạn chế hơn, tùy thuộc loại đất và mục đích sử dụng

Trên thực tế thì người gốc Việt có thể nhận thừa kế tài sản tại Việt Nam, tuy nhiên thì việc đứng tên trực tiếp quyền sử dụng đất còn phụ thuộc vào điều kiện pháp lý cụ thể, không phải trường hợp nào cũng được ghi nhận quyền sở hữu đứng tên ngay.

2.3 Người nước ngoài không gốc Việt

Đây là nhóm không có quốc tịch Việt Nam và cũng không có yếu tố gốc Việt.

Đặc điểm pháp lý:

• Vẫn có quyền nhận thừa kế tại Việt Nam theo di chúc hoặc theo pháp luật

• Tuy nhiên, quyền sở hữu đối với một số loại tài sản, đặc biệt là quyền sử dụng đất, bị hạn chế theo quy định pháp luật đất đai và nhà ở

• Trong nhiều trường hợp, người thừa kế có thể chỉ được nhận giá trị tài sản thay vì đứng tên trực tiếp trên giấy chứng nhận quyền sử dụng đất

Vì vậy, dù vẫn được công nhận quyền thừa kế, nhưng phạm vi thực hiện quyền sở hữu của nhóm này bị giới hạn chặt hơn so với người Việt Nam định cư ở nước ngoài hoặc người gốc Việt Nam.

3. Nguyên tắc pháp lý về quyền thừa kế theo Bộ luật Dân sự 2015

Quyền thừa kế trong pháp luật Việt Nam được xây dựng trên nền tảng bảo đảm sự công bằng giữa các chủ thể, đồng thời tách bạch rõ giữa quyền được hưởng di sản và quyền sở hữu đối với tài sản sau khi thừa kế.

3.1 Nguyên tắc bình đẳng giữa các chủ thể

Theo Bộ luật Dân sự 2015, mọi cá nhân khi tham gia quan hệ thừa kế đều được đối xử bình đẳng, thể hiện ở các nguyên tắc cơ bản:

• Không phân biệt quốc tịch, nơi cư trú hay yếu tố nước ngoài

• Được quyền thừa kế theo di chúc nếu có di chúc hợp pháp

• Được quyền thừa kế theo pháp luật nếu không có di chúc hoặc di chúc không hợp lệ

Nguyên tắc này nhằm bảo đảm rằng quyền thừa kế được xác lập dựa trên quan hệ nhân thân và ý chí của người để lại di sản, không bị giới hạn bởi yếu tố lãnh thổ hay quốc tịch.

3.2 Phân biệt quyền thừa kế và quyền sở hữu tài sản

Trong thực tiễn pháp lý, cần phân biệt rõ hai khái niệm dễ bị nhầm lẫn:

• Quyền thừa kế: là quyền được hưởng phần di sản do người chết để lại

• Quyền sở hữu: là quyền đứng tên, quản lý, sử dụng và định đoạt tài sản sau khi đã hoàn tất thủ tục nhận thừa kế

Từ sự phân biệt này có thể thấy:

• Người nước ngoài hoặc người ở nước ngoài có thể được nhận thừa kế hợp pháp tại Việt Nam

• Tuy nhiên, việc đứng tên trực tiếp trên một số loại tài sản (đặc biệt là quyền sử dụng đất) có thể bị giới hạn bởi quy định pháp luật chuyên ngành

Vì vậy, trong nhiều trường hợp, người thừa kế có yếu tố nước ngoài vẫn được nhận giá trị tài sản, hoặc phải thực hiện thêm các thủ tục pháp lý để xác lập quyền sở hữu theo đúng quy định.

4. Luật Ngọc Tín Phát - Hỗ trợ tư vấn thừa kế có yếu tố nước ngoài

Nhiều trường hợp thừa kế tại Việt Nam hiện nay có yếu tố nước ngoài như người thừa kế đang sinh sống, làm việc ở nước ngoài hoặc có quốc tịch nước ngoài. Luật Ngọc Tín Phát sẽ là nơi cung cấp dịch vụ tư vấn và hỗ trợ pháp lý nhằm giúp khách hàng thực hiện đúng quy định, hạn chế tối đa tranh chấp phát sinh.

4.1 Tư vấn xác định quyền thừa kế và phạm vi hưởng di sản

Luật Ngọc Tín Phát hỗ trợ khách hàng:

• Xác định người thừa kế hợp pháp theo Điều 609, 650, 651 Bộ luật Dân sự 2015

• Phân tích trường hợp thừa kế theo di chúc hoặc theo pháp luật

• Làm rõ quyền của từng nhóm người ở nước ngoài (Việt kiều, người gốc Việt, người nước ngoài)

• Đánh giá khả năng được đứng tên tài sản, đặc biệt là nhà đất theo Luật Đất đai 2024 và Luật Nhà ở 2023

Việc tư vấn giúp khách hàng hiểu rõ mình có quyền gì, được hưởng bao nhiêu và có thể thực hiện thủ tục như thế nào cho đúng quy định.

4.2 Hỗ trợ chuẩn bị hồ sơ và thực hiện thủ tục khai nhận di sản

Trong thực tế, hồ sơ thừa kế có yếu tố nước ngoài thường phức tạp hơn do liên quan đến giấy tờ cư trú, quốc tịch và hợp pháp hóa lãnh sự.

Luật Ngọc Tín Phát hỗ trợ:

• Chuẩn bị hồ sơ khai nhận hoặc phân chia di sản tại tổ chức công chứng

• Hướng dẫn hợp pháp hóa lãnh sự đối với giấy tờ do nước ngoài cấp

• Soạn thảo văn bản thừa kế, văn bản ủy quyền (nếu người thừa kế ở nước ngoài không về Việt Nam)

• Hỗ trợ thực hiện niêm yết và thủ tục công chứng theo Luật Công chứng 2014

4.3 Hỗ trợ giải quyết tranh chấp và bảo vệ quyền lợi thừa kế

Trong nhiều trường hợp, việc thừa kế dễ phát sinh tranh chấp giữa các đồng thừa kế hoặc phát sinh vướng mắc khi xác định quyền hưởng di sản.

Luật Ngọc Tín Phát hỗ trợ:

• Tư vấn hướng xử lý tranh chấp thừa kế

• Đại diện làm việc với các bên liên quan để thống nhất phương án giải quyết

• Hỗ trợ hòa giải, thương lượng nhằm hạn chế tranh chấp kéo dài

• Soạn thảo đơn từ pháp lý và hỗ trợ thủ tục khởi kiện khi cần thiết

Với kinh nghiệm xử lý các vụ việc thừa kế có yếu tố nước ngoài, Luật Ngọc Tín Phát đồng hành cùng khách hàng trong việc đảm bảo quyền lợi hợp pháp, giảm thiểu rủi ro pháp lý và hỗ trợ giải quyết hồ sơ một cách hiệu quả, đúng quy định pháp luật Việt Nam. Hãy liên hệ với chúng tôi để được tư vấn cụ thể từng trường hợp, hướng dẫn thủ tục chi tiết và hỗ trợ xử lý hồ sơ nhanh chóng, chính xác.