Di Chúc Bị Cho Là Giả Mạo: Cách Chứng Minh Và Khởi Kiện

1. Căn cứ pháp luật về di chúc giả mạo và vô hiệu

Pháp luật Việt Nam quy định rõ di chúc phải do người lập minh mẫn, không bị lừa dối, cưỡng ép, và phải đúng hình thức. Khi di chúc bị giả mạo, phần hoặc toàn bộ sẽ bị vô hiệu. Các quy định tại Bộ luật Dân sự 2015 và văn bản hướng dẫn là cơ sở pháp lý.

1.1 Điều 621 Bộ luật Dân sự 2015 - Quyền hưởng di sản và di chúc giả mạo

Theo Điểm d Khoản 1 Điều 621 Bộ luật Dân sự 2015, người có hành vi giả mạo di chúc nhằm hưởng một phần hoặc toàn bộ di sản trái với ý chí thực sự của người để lại di sản thì không được quyền hưởng di sản đó. Quy định này nhằm loại trừ quyền thừa kế của người có hành vi gian dối, đồng thời bảo vệ ý chí hợp pháp của người lập di chúc.

1.2 Xử lý hành vi giả mạo di chúc - Nghị định 144/2021/NĐ-CP & Bộ luật Hình sự 2015

Theo Điểm c Khoản 1 Điều 15 Nghị định 144/2021/NĐ-CP, hành vi sử dụng thủ đoạn gian dối để chiếm đoạt tài sản có thể bị xử phạt vi phạm hành chính với mức phạt tiền từ 2 triệu đồng đến 3 triệu đồng.

Trường hợp hành vi giả mạo di chúc đủ yếu tố cấu thành tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản theo Điều 174 Bộ luật Hình sự 2015 sửa đổi bổ sung 2017, người vi phạm có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự với các hình phạt nghiêm khắc hơn theo quy định.

1.3 Di chúc vô hiệu - Điều 643 và 650 BLDS 2015

Theo Điều 643 và Điều 650 Bộ luật Dân sự 2015, khi di chúc bị Tòa án tuyên vô hiệu toàn bộ hoặc một phần thì phần di chúc vô hiệu không phát sinh giá trị pháp lý. Trong trường hợp này tài sản sẽ được chia theo quy định về thừa kế theo pháp luật, bảo đảm quyền lợi hợp pháp của những người thừa kế.

2. Dấu hiệu nhận biết di chúc giả mạo hoặc có lỗi hình thức

Để bảo vệ quyền thừa kế hợp pháp, người có quyền lợi liên quan cần sớm nhận diện các dấu hiệu cho thấy di chúc không hợp lệ về hình thức. Xác định các dấu hiệu bất thường giúp định hướng thu thập chứng cứ và yêu cầu Tòa án xem xét tuyên di chúc vô hiệu theo quy định pháp luật.

2.1 Chữ ký, điểm chỉ, dấu công chứng không hợp lệ

Chú ý về chữ ký hoặc điểm chỉ mờ, lệch nét, có tẩy xóa, sửa chữa hoặc không thống nhất với mẫu chữ ký thường dùng. Với di chúc công chứng, nếu dấu với chữ ký công chứng viên hoặc thông tin tổ chức hành nghề công chứng có dấu hiệu bất thường thì cần kiểm tra hồ sơ lưu để đối chiếu.

2.2 Người lập di chúc mất năng lực nhận thức, bị lừa dối hoặc cưỡng ép

Di chúc chỉ hợp pháp khi người lập minh mẫn và tự nguyện, nên nếu có căn cứ cho thấy người để lại di chúc tại thời điểm lập không còn khả năng nhận thức, bị lừa dối, đe dọa hoặc cưỡng ép thì di chúc có thể bị tuyên vô hiệu theo Điều 630 Bộ luật Dân sự 2015, tùy chứng cứ chứng minh cụ thể.

2.3 Di chúc định đoạt tài sản không thuộc quyền sở hữu hoặc người thừa kế đã chết

Di chúc dễ phát sinh tranh chấp khi định đoạt tài sản không thuộc quyền sở hữu của người lập tại thời điểm lập, hoặc tài sản đã được chuyển nhượng hợp pháp trước đó. Ngoài ra, nếu di chúc chỉ định người thừa kế đã chết trước hoặc chết cùng thời điểm với người lập mà không có chỉ định thay thế thì phần nội dung này có thể không còn giá trị.

3. Cách chứng minh và thu thập chứng cứ khởi kiện di chúc giả mạo

Muốn khởi kiện di chúc giả mạo, người có quyền lợi liên quan cần chuẩn bị chứng cứ khách quan như giám định chữ ký, hồ sơ công chứng, giấy tờ tài sản và lời khai nhân chứng, vì Tòa án thường căn cứ vào các tài liệu này để đánh giá tính xác thực của di chúc và ý chí thật sự của người lập.

3.1 Yêu cầu giám định chữ ký, điểm chỉ, dấu vân tay

Người khởi kiện có thể đề nghị trưng cầu giám định tư pháp chữ ký, điểm chỉ hoặc dấu vân tay trên di chúc và cung cấp mẫu so sánh hợp lệ từ các giấy tờ trước đó, bởi kết luận giám định thường là căn cứ quan trọng để xác định di chúc có bị làm giả hay không.

3.2 Hợp đồng công chứng, chứng từ tài sản

Người khởi kiện nên thu thập bản sao di chúc, hồ sơ lưu tại tổ chức hành nghề công chứng nếu có, đồng thời chuẩn bị giấy tờ chứng minh quyền sở hữu tài sản như giấy chứng nhận hoặc hợp đồng chuyển nhượng. Nhằm đối chiếu việc tài sản có thuộc quyền định đoạt của người lập di chúc tại thời điểm lập hay không.

3.3 Lời khai người làm chứng và người liên quan

Người khởi kiện cần liên hệ người làm chứng hoặc người biết rõ hoàn cảnh lập di chúc để ghi nhận lời khai, sau đó kết hợp với các dữ liệu như ghi âm, camera, tin nhắn hoặc tài liệu liên quan khác nếu có. Nhầm củng cố chứng cứ chứng minh di chúc không phản ánh đúng ý chí của người để lại di sản.

4. Thủ tục khởi kiện yêu cầu tuyên bố di chúc giả mạo hoặc vô hiệu

Khi đã có căn cứ cho rằng di chúc bị giả mạo hoặc không hợp lệ, người có quyền lợi liên quan cần thực hiện đúng trình tự khởi kiện tại Tòa án có thẩm quyền, chuẩn bị hồ sơ đầy đủ và theo dõi quá trình thụ lý, xét xử để làm cơ sở giải quyết việc phân chia di sản theo quy định pháp luật.

4.1 Xác định thẩm quyền và nộp đơn khởi kiện

Theo quy định của Bộ luật Tố tụng Dân sự 2015, tranh chấp yêu cầu tuyên bố di chúc vô hiệu thuộc thẩm quyền giải quyết của Tòa án nơi người lập di chúc cư trú cuối cùng hoặc nơi mở thừa kế, vì vậy người khởi kiện cần xác định đúng Tòa án để tránh bị trả lại đơn.

4.2 Hồ sơ khởi kiện và nội dung đơn

Đơn khởi kiện phải thể hiện rõ thông tin các bên liên quan, nội dung di chúc bị nghi ngờ, căn cứ cho rằng di chúc giả mạo hoặc vô hiệu, yêu cầu Tòa án tuyên vô hiệu và phân chia di sản. Đồng thời kèm theo bản sao di chúc và các tài liệu, chứng cứ chứng minh yêu cầu khởi kiện là có căn cứ.

4.3 Thụ lý và xét xử

Sau khi nhận đơn và hồ sơ hợp lệ, Tòa án sẽ xem xét thụ lý vụ án, tiến hành thu thập chứng cứ, có thể trưng cầu giám định chữ ký hoặc tài liệu liên quan và tổ chức xét xử theo trình tự tố tụng để làm rõ tính hợp pháp của di chúc.

4.4 Hậu quả khi di chúc bị tuyên bố vô hiệu

Trường hợp di chúc bị tuyên bố vô hiệu toàn bộ thì toàn bộ di sản sẽ được chia theo quy định về thừa kế theo pháp luật tại Điều 650 Bộ luật Dân sự 2015, còn nếu chỉ vô hiệu một phần thì phần di chúc hợp lệ còn lại vẫn được áp dụng để phân chia di sản.

4.5 Trách nhiệm hình sự của người giả mạo di chúc

Nếu có đủ căn cứ xác định hành vi giả mạo di chúc nhằm chiếm đoạt tài sản, người thực hiện hành vi này có thể bị xem xét truy cứu trách nhiệm hình sự về tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản theo Điều 174 Bộ luật Hình sự 2015, tùy theo tính chất và mức độ vi phạm.

5. Luật Ngọc Tín Phát - Hỗ trợ khởi kiện di chúc giả mạo

Khi phát sinh nghi ngờ di chúc bị giả mạo hoặc bị người khác lợi dụng để chiếm đoạt di sản, luật sư sẽ giúp quý khách bảo vệ quyền thừa kế hợp pháp và hạn chế rủi ro pháp lý. Luật Ngọc Tín Phát sẽ hỗ trợ tận tâm cho quý khách hàng trong quá trình tư vấn, thu thập chứng cứ và tham gia tố tụng.

5.1 Tư vấn và đánh giá vụ việc

Luật sư trực tiếp kiểm tra nội dung di chúc, hình thức lập di chúc và các dấu hiệu bất thường liên quan đến chữ ký, người làm chứng, hoàn cảnh lập di chúc, từ đó đánh giá khả năng di chúc bị giả mạo hoặc vô hiệu và định hướng phương án khởi kiện phù hợp.

5.2 Hỗ trợ thu thập chứng cứ và soạn hồ sơ khởi kiện

Luật Ngọc Tín Phát hỗ trợ quý khách liên hệ người làm chứng, hướng dẫn cách thu thập tài liệu liên quan và đề nghị trưng cầu giám định khi cần thiết. Đồng thời soạn thảo đơn khởi kiện cùng toàn bộ hồ sơ kèm theo đúng quy định tố tụng để tăng khả năng được Tòa án thụ lý thuận lợi.

5.3 Đại diện tại tòa án và bảo vệ quyền lợi

Trong quá trình giải quyết vụ án, luật sư đại diện làm việc với Tòa án, đưa ra lập luận pháp lý nhằm bảo vệ quyền thừa kế hợp pháp của thân chủ, yêu cầu tuyên di chúc giả mạo vô hiệu và ngăn chặn việc người có hành vi gian dối hưởng di sản trái pháp luật.

Di chúc bị nghi giả mạo cần được kiểm tra và xử lý kịp thời để bảo vệ ý chí người để lại và quyền thừa kế hợp pháp của các bên liên quan. Nếu quý khách cần luật sư hỗ trợ thu thập chứng cứ và khởi kiện, hãy liên hệ Luật Ngọc Tín Phát để được tư vấn chi tiết.

CÔNG TY LUẬT TRÁCH NHIỆM HỮU HẠN NGỌC TÍN PHÁT

Trụ sở: Tầng trệt, nhà số 22 Lý Thường Kiệt, Xã Hóc Môn, TP Hồ Chí Minh
Hotline: 0988 599 725 - 0339 773 394
Email: ngoctinphat.law20624@gmail.com
Website: luatngoctinphat.com