LÀM VIỆC THỬ VIỆC NHƯNG KHÔNG ĐƯỢC TRẢ LƯƠNG CÓ VI PHẠM KHÔNG

1. Thử việc là gì? Quy định và quyền lợi người lao động cần biết

Trong quá trình tuyển dụng lao động, thử việc là giai đoạn quan trọng nhằm giúp người lao động và người sử dụng lao động đánh giá mức độ phù hợp về công việc, năng lực chuyên môn cũng như điều kiện làm việc trước khi tiến tới ký kết hợp đồng lao động chính thức.

Thử việc có ý nghĩa quan trọng đối với cả hai bên:

• Đối với người lao động: Giúp đánh giá môi trường làm việc thực tế, mức độ phù hợp với vị trí công việc cũng như chế độ đãi ngộ tại doanh nghiệp

• Đối với doanh nghiệp: Giúp kiểm tra năng lực thực tế của người lao động trước khi quyết định tuyển dụng chính thức

Theo quy định của Bộ luật Lao động 2019, thời gian thử việc được quy định cụ thể về thời hạn, quyền và nghĩa vụ của các bên, trong đó bao gồm cả nội dung liên quan đến tiền lương trong thời gian thử việc và điều kiện ký kết hợp đồng lao động chính thức.

2. Doanh nghiệp không trả lương thử việc có trái pháp luật không?

Trong thực tế, không ít trường hợp người lao động làm việc trong thời gian thử việc nhưng không được trả lương hoặc bị trì hoãn thanh toán với nhiều lý do khác nhau từ phía doanh nghiệp. Vấn đề đặt ra là hành vi này có đúng quy định pháp luật lao động hay không.

2.1 Quy định về tiền lương thử việc (Điều 26 Bộ luật Lao động 2019)

Theo quy định tại Điều 26 Bộ luật Lao động 2019, tiền lương của người lao động trong thời gian thử việc được xác định như sau:

• Mức lương thử việc do hai bên tự thỏa thuận

• Mức lương thử việc ít nhất phải bằng 85% mức lương của công việc chính thức

Điều này có nghĩa là, dù trong thời gian thử việc và chưa ký hợp đồng lao động chính thức, người lao động vẫn có quyền được trả lương theo thỏa thuận và không được thấp hơn mức tối thiểu do pháp luật quy định.

2.2 Doanh nghiệp có được lấy bất kỳ lý do nào để không trả lương thử việc?

Theo quy định tại Điều 26 Bộ luật Lao động 2019, tiền lương trong thời gian thử việc do hai bên thỏa thuận nhưng ít nhất phải bằng 85% mức lương của công việc chính thức. Đồng thời, theo Điều 94 Bộ luật Lao động 2019, người sử dụng lao động có nghĩa vụ trả lương đầy đủ, đúng hạn cho người lao động theo thỏa thuận.

Do đó:

• Doanh nghiệp không được viện dẫn bất kỳ lý do nào như chưa hoàn thành công việc, không đạt yêu cầu, không bàn giao, hoặc các lý do tương tự để từ chối trả lương thử việc

• Trường hợp người lao động đã làm việc thực tế nhưng không được thanh toán tiền lương, hành vi này được xác định là vi phạm nghĩa vụ trả lương theo quy định của pháp luật lao động

2.3 Trường hợp ngoại lệ cần lưu ý

Trong một số trường hợp cụ thể, nếu trong thỏa thuận thử việc giữa hai bên có quy định rõ ràng về việc bàn giao công việc hoặc điều kiện thanh toán lương, người lao động có nghĩa vụ thực hiện theo đúng nội dung đã cam kết. Tuy nhiên, các thỏa thuận này không được trái với quy định của pháp luật lao động, đặc biệt là các quy định về tiền lương tối thiểu trong thời gian thử việc.

3. Quy định xử phạt doanh nghiệp vi phạm về thử việc

Trong trường hợp doanh nghiệp vi phạm quy định về thử việc, tùy theo tính chất và mức độ vi phạm, người sử dụng lao động có thể bị xử phạt vi phạm hành chính theo quy định của pháp luật lao động hiện hành.

3.1 Các hành vi vi phạm theo Nghị định 12/2022/NĐ-CP

Theo quy định tại Điều 10 Nghị định 12/2022/NĐ-CP, doanh nghiệp có thể bị xử phạt vi phạm hành chính khi thực hiện các hành vi sau:

• Thử việc vượt quá thời gian quy định theo pháp luật lao động

• Trả lương thử việc thấp hơn mức tối thiểu 85% mức lương của công việc chính thức theo quy định tại Điều 26 Bộ luật Lao động 2019

• Không thông báo kết quả thử việc cho người lao động theo đúng thời hạn quy định

• Không giao kết hợp đồng lao động khi người lao động đáp ứng yêu cầu sau thử việc

3.2 Lưu ý về hành vi không trả lương thử việc

Hiện nay, pháp luật chưa có quy định xử phạt riêng biệt đối với hành vi “không trả lương thử việc”. Tuy nhiên, hành vi này vẫn được xác định là vi phạm nghĩa vụ trả lương của người sử dụng lao động theo Điều 94 Bộ luật Lao động 2019. Do đó, doanh nghiệp có thể bị xử lý trong khuôn khổ tranh chấp lao động, buộc phải thanh toán đầy đủ tiền lương cho người lao động và thực hiện các nghĩa vụ liên quan theo quy định pháp luật.

4. Lao động thử việc cần làm gì khi không được trả lương?

Trong trường hợp người lao động đã thực hiện công việc trong thời gian thử việc nhưng không được doanh nghiệp thanh toán tiền lương theo thỏa thuận, người lao động có quyền thực hiện các bước khiếu nại và bảo vệ quyền lợi theo đúng trình tự pháp luật quy định.

4.1 Cơ sở pháp lý xử lý hành vi vi phạm trong thời gian thử việc

Theo quy định tại Điều 10 Nghị định 12/2022/NĐ-CP, pháp luật hiện chỉ quy định xử phạt vi phạm hành chính đối với doanh nghiệp trong một số hành vi liên quan đến thử việc như:

• Yêu cầu thử việc đối với người lao động làm việc theo hợp đồng lao động có thời hạn dưới 01 tháng

• Yêu cầu người lao động thử việc quá 01 lần đối với một công việc

• Thử việc vượt quá thời gian quy định

• Không thông báo kết quả thử việc cho người lao động

• Trả lương thử việc thấp hơn 85% mức lương của công việc đó

• Không giao kết hợp đồng lao động khi người lao động thử việc đạt yêu cầu

Tuy nhiên, pháp luật hiện không quy định một hành vi xử phạt riêng biệt mang tên “không trả lương thử việc”. Vì vậy, việc không trả lương thường được xem xét trong mối quan hệ nghĩa vụ trả lương và thỏa thuận giữa các bên trong hợp đồng thử việc. Trường hợp doanh nghiệp lấy bất kỳ lý do không có trong hợp đồng để không trả lương, người lao động có thể áp dụng các biện pháp pháp lý sau.

4.2 Khiếu nại lần đầu đến doanh nghiệp theo thủ tục

Người lao động thực hiện khiếu nại lần đầu trực tiếp đến doanh nghiệp theo quy định tại Điều 5, Điều 15 và Điều 19 Nghị định 24/2018/NĐ-CP.

• Doanh nghiệp có trách nhiệm thụ lý khiếu nại trong vòng 07 ngày làm việc

• Thời hạn giải quyết không quá 30 ngày, trường hợp phức tạp có thể kéo dài 45 ngày kể từ ngày thụ lý

Nếu quá thời hạn nhưng không được giải quyết, hoặc không đồng ý với kết quả giải quyết, người lao động có quyền tiếp tục khiếu nại lần hai hoặc khởi kiện ra Tòa án.

4.3 Khiếu nại lần hai hoặc khởi kiện tại Tòa án

Trường hợp tiếp tục khiếu nại, người lao động gửi đơn đến: Chánh Thanh tra Sở Lao động - Thương binh và Xã hội nơi doanh nghiệp đặt trụ sở

Thời hạn thực hiện:

• Thời hiệu khiếu nại lần hai: 30 ngày kể từ ngày hết thời hạn giải quyết lần đầu

• Thời hạn thụ lý: 07 ngày làm việc

• Thời hạn giải quyết: 45-60 ngày tùy mức độ phức tạp

Nếu không đồng ý với kết quả giải quyết hoặc quá thời hạn không được xử lý, người lao động có quyền khởi kiện tại Tòa án theo thủ tục tố tụng dân sự.

4.4 Tố cáo hành vi vi phạm của doanh nghiệp

Người lao động có thể thực hiện quyền tố cáo theo quy định tại Điều 37 Nghị định 24/2018/NĐ-CP và Điều 30 Luật Tố cáo 2018.

• Gửi đơn tố cáo đến Chánh Thanh tra Sở Lao động - Thương binh và Xã hội

• Kèm theo các chứng cứ chứng minh hành vi vi phạm của doanh nghiệp

Thời hạn giải quyết tố cáo là không quá 30 ngày kể từ ngày thụ lý, trường hợp phức tạp có thể được gia hạn theo quy định. Trong quá trình xử lý, nếu xác minh có vi phạm, doanh nghiệp không chỉ bị xử phạt hành chính mà còn phải thực hiện đầy đủ nghĩa vụ trả lương cho người lao động theo quy định pháp luật.

5. Luật Ngọc Tín Phát - Hỗ trợ người lao động xử lý tranh chấp tiền lương trong thời gian thử việc

Thực tế, không ít người lao động gặp tình trạng doanh nghiệp không thanh toán tiền lương thử việc hoặc cố tình kéo dài thời gian giải quyết với nhiều lý do khác nhau. Luật Ngọc Tín Phát sẽ là đơn vị cung cấp dịch vụ hỗ trợ toàn diện từ tư vấn đến đại diện giải quyết tranh chấp thực tế.

5.1 Tư vấn cụ thể theo từng trường hợp

Luật sư của Luật Ngọc Tín Phát sẽ thực hiện việc phân tích và đánh giá hồ sơ pháp lý của từng trường hợp cụ thể, bao gồm:

• Phân tích hợp đồng thử việc và các thỏa thuận giữa người lao động và doanh nghiệp

• Đối chiếu quy định của Bộ luật Lao động 2019 để xác định hành vi vi phạm 

• Đưa ra phương án xử lý phù hợp với từng tình huống nhằm bảo vệ tối đa quyền lợi của người lao động

5.2 Hỗ trợ yêu cầu thanh toán tiền lương thử việc

Luật Ngọc Tín Phát hỗ trợ người lao động trong quá trình yêu cầu doanh nghiệp thanh toán tiền lương thử việc thông qua:

• Soạn thảo văn bản yêu cầu doanh nghiệp trả lương theo đúng quy định pháp luật

• Hướng dẫn thu thập, lưu giữ chứng cứ liên quan đến quá trình làm việc trong thời gian thử việc

• Đại diện làm việc trực tiếp với doanh nghiệp trong trường hợp cần thiết để đảm bảo quyền lợi cho người lao động

5.3 Hỗ trợ giải quyết tranh chấp lao động

Trong trường hợp doanh nghiệp không hợp tác hoặc không thực hiện nghĩa vụ trả lương, Luật Ngọc Tín Phát hỗ trợ:

• Thực hiện thủ tục khiếu nại đến cơ quan nhà nước có thẩm quyền theo đúng trình tự pháp luật

• Tư vấn và đại diện người lao động trong quá trình giải quyết tranh chấp lao động

• Bảo vệ quyền lợi hợp pháp của người lao động liên quan đến tiền lương và quan hệ hợp đồng thử việc

Việc không được trả lương trong thời gian thử việc là một trong những tranh chấp lao động phổ biến, ảnh hưởng trực tiếp đến quyền và lợi ích hợp pháp của người lao động. Nếu quý khách đang gặp vướng mắc liên quan đến tiền lương thử việc, hợp đồng lao động hoặc các tranh chấp phát sinh trong quá trình làm việc, hãy liên hệ với Luật Ngọc Tín Phát để được luật sư tư vấn và hỗ trợ kịp thời, đảm bảo quyền lợi được bảo vệ đúng quy định pháp luật.